Sayfalar

21 Mart 2021 Pazar

Ulu Camii (Kızıl Kilise), Eyyûbiye, Şanlıurfa

 
 Ulu Camii, Eyyûbiye, Şanlıurfa
Ulu Cami (Kızıl Kilise), Şanlıurfa'nın Merkez Eyyûbiye İlçesi, Yıldız Meydanı’nda Cami-i Kebir Mahallesi’nde yer almaktadır.
Caminin bulunduğu yerde MS.V.yüzyılın başlarında Aziz Stefanos hatırasına yapılmış bir kilise bulunuyordu. 
Bu kilisenin kırmızı renkteki mermer sütunlarından ötürü de kaynaklarda ismi Kızıl Kilise (Dermesik) olarak geçmiştir. 
Bu kiliseye ait duvar kalıntıları, sütun ve sütun başlıkları, caminin avlu giriş kapısı günümüze gelebilmiştir. 
Ayrıca caminin minaresi olarak kullanılan çan kulesi de kiliseye aittir.
 Ulu Camii, Eyyûbiye, Şanlıurfa
Ulu Camii’nin bu kilisenin olduğu yere ne zaman ve kimin tarafından yaptırıldığı kesinlik kazanamamıştır. 
Camideki kitabeler ise daha sonraki dönemlere ait tadilat kitabeleri olup, inşası ile ilgili bir bilgi vermemektedir.
Bazı kaynaklar Ulu Camii’nin 1145’te yapıldığını ileri sürmüşlerse de bu da ilmi olarak ispatlanamamıştır. 
Yalnızca caminin doğu duvarına bitişik olan Eyyubi dönemine ait medresenin cami avlusuna bakan kapısı üzerindeki kitabede; Selahaddin-i Eyyubi’nin medreseyi 1191’de yaptırdığı yazılıdır. 
Buna istinaden caminin medreseden önceki bir tarihte yaptırılmış olabileceği düşünülürse, caminin Zengiler döneminde XII.yüzyılın ortalarına tarihlendirilmesi mümkündür.

Ulu Caimi, Şanlıurfa’nın en eski camilerinden biridir.
Mimarı bilinmemektedir. 
Ulu Cami bir avlu ortasında olup, bu avluya batı, doğu ve kuzeyindeki kapılardan girilmektedir. 
Avlu içerisinde Haçlı savaşları sırasında ölenlerin mezarları ile Mevlâna Halidoğlu’nun türbesi bulunmaktadır.

Cami kesme taştan dikdörtgen planlıdır. 
Son cemaat mahalli on dört sivri kemerle avluya açılmaktadır. 
Avludan camiye giriş kapısı siyah ve beyaz taşların alternatifli olarak dizilmesi ile meydana gelmiş sivri kemerlidir. 
Eserin özgün bölümü olan bu kapının iki yanındaki sütunçeler girişe zengin bir görünüm kazandırmıştır. 
İbadet mekânı mihrap duvarına paralel, üç sıra çapraz tonozlu üç sahınlıdır. 
Erken Ulu Cami tiplerinin tipik bir örneğidir. 
Orta eksenden yana doğru kaymış olan mihrap önü sivri kemerlerin taşıdığı tromplu bir kubbe ile örtülmüştür. 
Bunun dışında kalan bölümler on bir sütun sivri kemerlerle birbirlerine bağlanmış ve üzeri de düz bir dam ile örtülmüştür. 
Bu sütunların meydana getirdiği üç sahın birbirine eşit değildir. 
Her sahının üzeri de ayrı ayrı çapraz tonozlarla örtülmüştür.
İç içe sivri kemerli yuvarlak niş biçimindeki mihrap özgündür. 
Bununla beraber yanındaki minber ve girişin üstündeki müezzin mahfili orijinal olmayıp, daha sonraki dönemlerde yapılmıştır.

Kilisenin çan kulesi olan minare kesme taştan sekizgen kaideli ve sekizgen gövdelidir. 
Gövde üç silme ile bölünmüştür. 
Bunlardan üçüncü bölümde kemerli dikey pencereler bulunmaktadır. 
Sonraki dönemlerde burası saat kulesine dönüştürülmüştür.

MERKEZ EYYÛBİYE'DEKİ DİĞER CAMİLER

ŞANLIURFA'DAKİ CAMİLER

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder