ŞANLIURFA'NIN MERKEZ EYYÛBİYE İLÇESİNDEKİ CAMİLER

Şanlıurfa İlçeler Haritası ve Merkez Eyyûbiye'nin Konumu

1. Eski Ömeriye Camii
2. Halilü'r Rahman Camii
3. Hasan Padişah (Paşa) Camii

Halilü'r Rahman Camii, Eyyûbiye, Şanlıurfa

Halil'ür Rahman Camii, Şanlıurfa Halil'ür Rahman Camii, Şanlıurfa'nın Merkez Eyyûbiye İlçesi Gölbaşı Mahallesi’nde, Balıklı gölün kuzey kıyısında yer almaktadır. Cami, minaresinin batı ve kuzey yönündeki kitabelerden öğrenildiğine göre; Selahaddin Eyyubi’nin yeğeni El Melik’ül Eşref Muzafferüddin Musa tarafından H.608/M.1211-1212 yılında yaptırılmıştır. Bazı kaynaklarda da bu caminin Abbasi halifelerinden Me’mun tarafından yaptırıldığı ileri sürülmüş. Ancak, bunu belirten bir belgeye rastlanmamıştır.

Ulu Camii (Kızıl Kilise), Eyyûbiye, Şanlıurfa

 

 Ulu Camii, Eyyûbiye, Şanlıurfa

Ulu Cami (Kızıl Kilise), Şanlıurfa'nın Merkez Eyyûbiye İlçesi, Yıldız Meydanı’nda Cami-i Kebir Mahallesi’nde yer almaktadır.

Caminin bulunduğu yerde MS.V.yüzyılın başlarında Aziz Stefanos hatırasına yapılmış bir kilise bulunuyordu. 

Bu kilisenin kırmızı renkteki mermer sütunlarından ötürü de kaynaklarda ismi Kızıl Kilise (Dermesik) olarak geçmiştir. 

ŞANLIURFA

Şanlıurfa'nın Konumu

1.AKÇAKALE (0+149=149 Cami)	8.HARRAN (4+152=156 Cami)
2.BİRECİK (1+138=139 Cami)	9.HİLVAN (0+82=82 Cami)
3.BOZOVA (1+117=118 Cami)	10.KARAKÖPRÜ(Merkez)(0+155=155 Cami)
4.CEYLANPINAR (0+82=82 Cami)	11.SİVEREK (4+224=228 Cami)
5.EYYÛBİYE(Merkez)(13+264=277 Cami)	12.SURUÇ (0+158=158 Cami)
6.HALFETİ (0+65=65 Cami)	13.VİRANŞEHİR (1+206=207 Cami)
7.HALİLİYE(Merkez) (1+282=283 Cami)

Eski Ömeriye Camii, Eyyûbiye, Şanlıurfa

Eski Ömeriye Camii, Şanlıurfa'nın Merkez Eyyûbiye İlçesi, Kazancı Pazarı Mevkii’nde yer almaktadır.

Caminin inşa kitabesi bulunmadığından ne zaman ve kimin tarafından yaptırıldığı bilinmemektedir. 

Cami üzerindeki kitabeler tamirat kitabeleridir. 

Hz.İyad Bin Ganem (Fırfırlı) Camii, Eyyûbiye, Şanlıurfa

Fırfırlı (Hz.İyad Bin Ganem) Camii, Şanlıurfa'nın Merkez Eyyûbiye İlçesi'nde Vali Ali Fuat Bey Caddesi’nde (Yeniyol) yer almaktadır.

Cami, Oniki Havari Kilisesi’nden camiye çevrilmiştir. 

Yusuf Paşa Camii, Eyyûbiye, Şanlıurfa

Yusuf Paşa Camii, Şanlıurfa'nın Merkez Eyyûbiye İlçesi, Yusuf Paşa Mahallesi’nde yer almaktadır.

Cami, Urfa Mutasarrıfı Arapkirli Yusuf Paşa tarafından yanındaki hamam ile beraber 1703 tarihinde yaptırılmıştır.

Selahaddin-i Eyyûbî Camii, Eyyûbiye, Şanlıurfa

Selahaddin-i  Eyyûbî Camii, Şanlıurfa'nın Merkez Eyyûbiye İlçesi, Vali Fuat Bey Caddesi’nde (Yeniyol) yer almaktadır.

Caminin bulunduğu yerde Piskopos Nona tarafından 457 yılında yaptırılan Aziz Youhanna (Vaftizci Yahya) Kilisesi bulunuyordu. 

Rıdvaniye (Rızvaniye) Camii, Eyyûbiye, Şanlıurfa

Rıdvaniye (Rızvaniye) Camii, Şanlıurfa'nın Merkez Eyyûbiye İlçesi, Gölbaşı Mahallesi’nde bulunmaktadır. Cami, Halil’ür Rahman Külliyesi’nin bölümlerinden biridir. Rakka Valisi Rıdvan Ahmet Paşa tarafından H.1129/M.1717 yılında yaptırılmıştır.

Nimetullah (Ak) Camii, Eyyûbiye, Şanlıurfa

Nimetullah (Ak) Camii, Şanlıurfa'nın Merkez Eyyûbiye İlçesi, Nimetullah Mahallesi’nde yer almaktadır.

Caminin inşa kitabesi günümüze gelememiştir. 

Bu yüzden inşa tarihi kesinlik kazanamamıştır. 

Narıncı Camii, Eyyûbiye, Şanlıurfa

Narıncı Camii, Şanlıurfa'nın Merkez Eyyûbiye İlçesi, Narıncı Mahallesi, Akarbaşı Mevkii’nde yer almaktadır.

Caminin kitabesi bulunmadığından inşa tarihi kesinlik kazanamamıştır. 

Mevlid-i Halil Camii, Şanlıurfa

Mevlid-i Halil Camii, Şanlıurfa'nın Merkez Eyyûbiye İlçesi, Hz.İbrahim Peygamber Aleyhisselâm’ın doğduğuna inanılan mağaranın yakınında yer almaktadır. Caminin olduğu yerde Seleukoslar dönemine ait bir mabet olduğu kaynaklardan öğrenilmektedir. MS.150 yıllarında bu tapınağın üzerine bir kilise yapılmış, daha sonra 201-203 yıllarında sel sebebiyle harap olan kilisenin olduğu yere 313 yılında Piskopos Qona tarafından yeni bir katedralin inşasına başlanmıştır.  Bu katedral Şanlıurfa’nın İslam hakimiyetine geçmesinden sonra harap olmuş ve buraya cami yapılmıştır.

Hz.İbrahim’in doğduğu kabul edilen mağaranın giriş kapısı üzerinde 1808 tarihli bir kitabe bulunmaktadır. 

Aslında tadilat kitabesi olup, Seyyid Muhammed El Mesud tarafından tamir edildiği yazılıdır. 

Caminin kapısı üzerindeki bir başka tamirat kitabesinde de 1852 yılında Mahmut oğlu Mahmut Ağa tarafından tadilattan geçirildiği yazılıdır. 

Bu kitabelerin yanı sıra avlunun güneydoğusundaki odalardan birinde 1855 tarihinde Ahmet Bican Paşa tarafından ve Derviş Musa isimli bir kişi tarafından tamir edildiğini belirten yazılar bulunmaktadır.

Caminin avlusu ve avlu kapısı Hacı Müslim Hafız tarafından 1947 yılında halkın yardımı ile yaptırılmıştır.

Caminin çeşitli yerlerinde bulunan bu kitabelerden anlaşıldığına göre Hz. İbrahim’in doğduğu sanılan mağara çevresindeki yapılanma XVIII.yüzyılda başlamıştır. 

Cami bu mağaranın batısına yapılmıştır. 

Kesme taştan dikdörtgen planlı olan caminin üzeri tonoz örtülüdür. 

Mağara ile cami arasındaki duvar üzerine de küçük bir minare yerleştirilmiştir. 

Ayrıca caminin güneydoğusuna ve kuzeybatı köşesine de iki minare daha eklenmiştir. 

Bu minarelerden birisi Hacı Ayşe Hanım tarafından 1930 yılında yaptırılmıştır. 

Bu minareler kesme taştan tek şerefeli ve yuvarlak gövdelidir. 

MERKEZ EYYÛBİYE'DEKİ DİĞER CAMİLER

ŞANLIURFA'DAKİ CAMİLER

Toktemur Mescidi, Eyyûbiye, Şanlıurfa

Toktemur Mescidi, Şanlıurfa'nın Merkez Eyyûbiye İlçesi, Gölbaşı Mahallesi ile Aharbaşı Çarşısı yakınında yer almaktadır.

Mescidin kitabesi bulunmadığından inşa tarihi bilinmemektedir.

Hasan Padişah (Paşa) Camii, Eyyûbiye, Şanlıurfa

Hasan Padişah (Paşa) Camii, Şanlıurfa'nın Merkez Eyyûbiye İlçesi, Gölbaşı Mahallesi ile Aharbaşı Çarşısı yakınında yer almaktadır.

Cami iki değişik zamanda yapılmıştır. 

Önündeki tek kubbeli bölüm Tokdemir isimli bir Türk beyi tarafından, ana kısım ise Uzun Hasan olarak tanınan Şeyh Yakup tarafından 1499 yılında yaptırılmıştır. 

Kadıoğlu Camii, Eyyûbiye, Şanlıurfa

Kadıoğlu Camii, Şanlıurfa'nın Merkez Eyyûbiye İlçesi, Kadıoğlu Mahallesi Su Meydanı Mevkii’nde yer almaktadır.

Cami, Urfa’nın eski şehir kapılarından Samsat Kapısı yakındadır. 

Vakfiyesinden öğrenildiğine göre; Kadızâde Hüseyin Paşa tarafından 1694 yılında yaptırılmıştır.