Karagözbey Camii, Mostar, Bosna Hersek
(Karadjozberg Dzamija )
Karagözbey Camii, Bosna Hersek'in Mostar şehrinde, şehrin batı kısmında yer almaktadır.
Caminin kitabesinde inşa tarihi olarak H.965/M.1558 olarak geçmektedir.
Cami, Mostar'ın 16. yüzyıldaki Osmanlı gelişiminin en mühim şahitlerinden biridir.
Sadece bir cami olarak değil, cami, medrese, kütüphane, mektep, çeşme ve diğer vakıf eserlerden müteşekkil bir külliyenin merkezi olarak düşünülmelidir.
Caminin Mihrab vr Minberi
Cami kare planlıdır.
Takriben 13,4 × 13,4 metre ölçülerindedir ve büyük bir kubbeyle örtülüdür.
Taş işçiliği ve tek kubbeli düzeni, 16. yüzyıl Osmanlı klasik cami mimarisinin karakteristik hususiyetlerini taşır.
Caminin avlusunda bir şadırvan bulunur.
Avludan medreseye ve Osmanlı devrinden kalma hazireye geçiş vardır.
Dolayısıyla eser, tek başına duran bir ibadet mekânından ziyade, devrinin dinî eğitim ve ictimâî (sosyal) hayatının merkezi olarak tasarlanmıştır.
Caminin mimarı olarak Türkiye'nin Mostar Başkonsolosluğu ve bazı Türk kaynakları camiyi Mimar Sinan'ın eseri olarak kabul ediyor.
Buna mukabil, TDV İslâm Ansiklopedisi'ndeki daha ihtiyatlı anlatımda mimarın adının kayıtlarda belirtilmediği, ancak inşasında Dubrovnik'ten gelen ustaların çalıştığının bilindiği ifade ediliyor.
Dolayısıyla "kesin olarak Mimar Sinan'ın yaptığı" demektense, Sinan döneminin klasik Osmanlı mimarisini yansıtan ve geleneksel olarak Mimar Sinan'a atfedilen bir eser demek daha doğru olur.
Caminin banisi Hacı Mehmed Bey'dir.
Halk arasında Karagöz Bey olarak maruftur.
Mostar'ın kuzeyindeki Bijelo Polje/Potoci bölgesinden geldiği ve "Karagöz" lakabının siyah ve iri gözlerinden dolayı verildiği aktarılır.
Karagöz Bey, bölgenin oldukça varlıklı ve etkili şahsiyetlerinden biriydi.
Mostar'daki caminin yanı sıra medrese, mektep, imaret, misafirhane ve çeşitli başka hayır eserleri yaptırmış; bunların giderlerini karşılamak için çok sayıda dükkân, değirmen, tabakhane ve araziyi vakfetmiştir.
Bu yüzden Mostar ve Hersek'in en büyük vakıf sahiplerinden biri kabul edilir.
Karagöz Bey Külliyesi adeta bir şehir modeli gibidir.
16. asrın ortalarında Mostar artık küçük bir yerleşim olmaktan çıkıp mühim bir Osmanlı şehir merkezi hâline gelmişti.
Karagöz Bey'in bu külliyesi, bu şehirleşmeye büyük katkı sağlamıştır.
Karagöz Bey Medresesi, Mostar'ın tarihî medreseleri arasında en eskisi ve en tanınmışlarından biri olarak kabul edilir.
Medresede uzun süre eğitim verilmiş, 1918'e kadar faaliyet gösterdiği ve 1995'te yeniden açıldığı belirtilmektedir.
Cami, Bosna Savaşı esnasında (1992-1995) ağır şekilde tahrip edildi ve savaş sonrasında yeniden restore edildi.
Bugünkü cami, tarihî eserin restorasyonlarla yeniden ayağa kaldırılmış hâlidir.
Bu münasebetle camiye bakıldığında yalnızca 1557–1558 yıllarını değil, Mostar'ın Osmanlı geçmişini, Yugoslavya devrini, Bosna Savaşı'nı ve savaş sonrası yeniden yapılanmayı da aynı anda görmek mümkündür.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder